Badania biofizyczne
W zakresie badań biofizycznych wymienia się ultrasonografię i kardiotokografię.

ULTRASONOGRAFIA
Aparat ultrasonograficzny w diagnostyce położniczo – ginekologicznej powinien posiadać program położniczy, prezentację 2D w czasie rzeczywistym, co najmniej 128 – stopniową skalę szarości oraz możliwość dokumentacji badania. Cennym uzupełnieniem możliwości aparatu ultrasonograficznego powinna być opcja kolorowego Dopplera.
Standard ultrasonograficznego badania położniczego obejmuje:

1. Wykonanie trzech badań ultrasonograficznych - przesiewowych w ciąży:

* 11 – 14 tydzień ciąży,
* 20 tydzień ciąży (+/- 2 hbd)
* po 30 tygodniu ciąży (+/- 2 hbd)

2. W uzasadnionych sytuacjach zalecane jest wykonywanie badania ultrasonograficznego przed 10 tygodniem ciąży.

BADANIA ZALECANE:

Badanie ultrasonograficzne do 10 tygodnia ciąży.
W tym okresie celem badania ultrasonograficznego ze wskazań lekarskich jest:
  • uwidocznienie i lokalizacja jaja płodowego.
  • ocena wieku ciążowego (GS,CRL)
  • uwidocznienie czynności serca płodu
  • ocenę liczby zarodków, kosmówek i owodni
  • stwierdzenie prawidłowego lub patologicznego rozwoju ciąży.
Wynik badania powinien zawierać ocenę:
1. Macicy (w razie
  • kształt (regularny, nieregularny)
  • budowa ( prawidłowa, nieprawidłowa: wady, mięśniaki)
  • wielkość ( prawidłowa, powiększona)

2. Lokalizacja i budowa przydatków (w razie stwierdzenia zmian kontrola podczas każdego kolejnego badania).
3. Pęcherzyka ciążowego (Gestation Sac ) :
  • położenie w jamie macicy
  • liczba pęcherzyków ciążowych
  • kształt (okrągły, spłaszczony, regularność zarysów )
  • pomiar pęcherzyka ciążowego (GS – średnia z 3 wymiarów)

4.Pęcherzyka żółtkowego (Yolk Sac)
  • obecność YS (tak/nie)
  • średnica
  • opis ewentualnych nieprawidłowości (kształt, echogeniczność)

5.Zarodka
  • obecność (tak/nie)
  • pomiar długości ciemieniowo – siedzeniowej / CRL /
  • obecność czynności serca / przy CRL powyżej 6 mm /

Badanie ultrasonograficzne między 11 – 14 tygodniem ciąży.
Szczegółowa ocena struktury jaja płodowego obejmuje następujące elementy:

1) Liczba zarodków w jamie macicy.
2) Ocena czynności serca płodu (FHR)
3) Pomiary biometryczne:
- długość ciemieniowo-siedzeniowa (CRL)
- wymiar dwuciemieniowy główki płodu ( BPD)
4) Ocena anatomii płodu:
1.czaszka (kształt), sierp mózgu, sploty naczyniówkowe komór bocznych,
2.ściany powłok jamy brzusznej uwzględniając fizjologiczną przepuklinę pępkową do 12 tygodnia ciąży,
3.żołądek
4.serce płodu - lokalizacja i czynność serca,
5.pęcherz moczowy
6.kręgosłup
7.kończyny górne i dolne.
5) Ocena kosmówki.
6) Ocena przezierności karkowej (NT) i kości nosowej (NB). Wykonanie badania ultrasonograficznego między 11 – 14 tygodniem ciąży z oceną przezierności karkowej (NT) oraz kości nosowej (NB) i pozostałymi markerami zespołów wad uwarunkowanych genetycznie powinno się odbywać według zasad Fetal Medicine Foundation.
Optymalny czas badania prenatalnego (11,0 – 13+6 t.c.);. CRL 45 – 84 mm.
Nieprawidłowe wartości przezierności karkowej sugerują podwyższone ryzyko wystąpienia:
1.aberracji chromosomalnych
2.zaburzeń hemodynamicznych
3.wad serca płodu
4.zespołu przetoczenia krwi między płodami
1.Ultrasonograficzna ocena rozwoju ciąży (czas wykonania badania 18 – 22 t.c. oraz po 30 t.c.).
1.Stwierdzenie liczby płodów, ich położenia i czynności serca.
2.Biometria płodu.

BPD, HC, AC, FL + ewentualna orientacyjna masa płodu (OMP).

3.Ocena budowy płodu.
  • czaszka – ciągłość, kształt
  • mózgowie - komory, sploty naczyniówkowe, tylny dół czaszki, móżdżek,
  • twarz – profil, oczodoły, kości nosa, ewentualna ocena podniebienia i wargi górnej,
  • kręgosłup – ciągłość, symetryczność,
  • klatka piersiowa, serce – wielkość, położenie, prawidłowy obraz czterech jam, częstość i miarowość,
  • jama brzuszna – ciągłość ściany powłoki jamy brzusznej, żołądek (lokalizacja, wielkość, kształt), echogeniczność jelit
  • pęcherz moczowy
  • nerki – opis ewentualnych nieprawidłowości (szerokość układu kielichowo-miedniczkowego),
  • kończyny – ocena obecności kości udowych, ramieniowych, przedramienia, podudzia, rąk i stóp, ruchomość kończyn.
4. Ocena łożyska.
  • lokalizacja
  • struktura – stopień dojrzałości wg Grannuma (opis ewentualnych nieprawidłowości budowy, krwiaków pozałożyskowych )
5. Ocena sznura pępowinowego.
  • liczba naczyń,
  • opis ewentualnych nieprawidłowości
6. Ocena objętości płynu owodniowego.
7. W uzasadnionych klinicznie przypadkach – ocena szyjki macicy - badanie głowicą przezpochwową.


Badanie ultrasonograficzne serca płodu
Badanie to powinno obejmować ocenę:
1. Położenia serca
2. Wielkości serca – (1/3 klatki piersiowej )
3. Czterojamowości serca – (uwidocznienie tzw. „krzyża serca”) 4. Rytmu serca – (miarowy 120 - 160/min)
5. Zalecane jest uwidocznienie skrzyżowania dużych naczyń (drogi wypływu z lewej i prawej komory serca)
Nieprawidłowość dotycząca położenia, wielkości, budowy lub rytmu serca jest wskazaniem do badania kardiologicznego płodu w ośrodku referencyjnym.
Patrz – rekomendacje PTG dotyczące wykonywania badań ultrasonograficznych.

KARDIOTOKOGRAFIA
Badanie wykonuje się ze wskazań