Istotne znaczenie ma dokładne zebranie wywiadu rodzinnego, szczególnie dotyczącego wad genetycznych i wrodzonych, strat ciąż, cukrzycy, nadciśnienia, chorób układowych, chorób autoimmunologicznych.
Należy zebrać wywiad dotyczący chorób ginekologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem wad rozwojowych, obecności mięśniaków, zmian w przydatkach, stosowanej antykoncepcji, przebytych zakażeń oraz leczenia niepłodności.
W wywiadzie położniczym należy uzyskać informacje dotyczące przebiegu i sposobu zakończenia ciąż, powikłań połogu oraz danych dotyczących urodzonych dzieci (masa, stan pourodzeniowy, urazy, wady, rozwój psycho-motoryczny).
Podczas wizyty pacjentka powinna uzyskać informacje dotyczące:
- przyjmowania kwasu foliowego na co najmniej 2 miesiące przed planowaną koncepcją;
- wykonania badań podstawowych (grupa krwi, morfologia, badanie ogólne moczu), badania w kierunku toksoplazmozy, różyczki oraz innych ukierunkowanych badań;
- ewentualnych szczepień ochronnych (różyczka, WZW);
Należy omówić z pacjentką zagadnienia związane z przyzwyczajeniami dietetycznymi, przyjmowanymi lekami (stale i doraźnie), aktywnością zawodową, fizyczną oraz potencjalnie szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy i domowym.
Pacjentkę należy poinformować o rodzaju planowanej opieki, o przebiegu ciąży i sytuacjach ryzykowanych (np. Rtg, CT w II fazie cyklu) konieczności unikania infekcji, planowanych urlopów, szczególnie w krajach o odmiennym klimacie.
Kobieta planująca ciążę powinna uzyskać informację dotyczącą ewentualnej konieczności zmiany trybu życia i stanowiska pracy oraz eliminacji używek (alkohol, papierosy, narkotyki).
Powinno się dokonać wstępnej kwalifikacji pacjentki z uwzględnieniem czynników ryzyka.
W przypadku współistnienia chorób przewlekłych mogących wikłać ciążę, przed planowaną koncepcją należy skierować pacjentkę na konsultację specjalistyczną. W tych sytuacjach ciąża powinna być zaplanowana w okresie remisji lub ustabilizowania przebiegu choroby.
TERMINY WYZNACZONYCH PRZEDPORODOWYCH WIZYT (harmonogram i program) – załączniki do rozporządzenia Ministra `Zdrowia z dnia 10.07.2003 r.)
Zamieszczony poniżej harmonogram jest zdeterminowany przez cel każdej wizyty, określa i rekomenduje dla zdrowych kobiet, u których ciąża przebiega bez powikłań w okresie przedporodowym.
| Termin badania | Świadczenia profilaktyczne wykonywane przez lekarza lub położną i działania w zakresie promocji zdrowia | Badania diagnostyczne i konsultacje medyczne |
| Do 10 t.c. – pożądane jest aby pierwsza wizyta odbyła się między 7 a 8 t.c. |
1. Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe.
2. Badanie we wzierniku i zestawione.
3. Ocena pH wydzieliny pochwowej. 4. Badanie cytologiczne. 5. Pomiar ciśnienia tętniczego krwi. 6. Badanie piersi. 7. Określenie wzrostu i masy ciała. 8. Ocena ryzyka ciążowego. 9. Kształtowanie zdrowego stylu życia. |
Badania obowiązkowe:
1. Grupa krwi i Rh.
2. Przeciwciała odpornościowe. 3. Morfologia krwi. 4. Badanie ogólne moczu. 5. Badanie stężenia glukozy we krwi na czczo. 6. VDRL. Badania zalecane: 1. Konsultacja lekarza stomatologa. 2. Badanie HIV, HCV, badanie w kierunku toksoplazmozy (IgG i IgM), różyczki. |
Lekarz prowadzący powinien przedstawić ofertę wykonania badania w kierunku wad uwarunkowanych genetycznie.
| 11 – 14 t.c. |
1. Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe.
2. Badanie we wzierniku i zestawione. 3. Pomiar ciśnienia tętniczego krwi. 4. Pomiar masy ciała. 5. Ocena ryzyka ciążowego. 6. Ocena pH wydzieliny pochwowej. 7. Kształtowanie zdrowego stylu życia. |
Badania obowiązkowe:
1. Badanie ultrasonograficzne. Badania zalecane: 1. Badanie w kierunku wad uwarunkowanych genetycznie (test podwójny – PAPP-A+?HCG) 2. Badanie ogólne moczu. |
| 15 – 20 t.c. |
1. Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe.
2. Badanie ginekologiczne (we wzierniku i zestawione). 3. Ocena pH wydzieliny pochwowej. 4. Pomiar ciśnienia tętniczego krwi. 5. Pomiar masy ciała. 6. Ocena ryzyka ciążowego. 7. Kształtowanie zdrowego stylu życia. |
Badania obowiązkowe: 1. Morfologia krwi. 2. Badanie ogólne moczu. 3. Przeciwciała anty-Rh. Badania zalecane: 1. Badanie w kierunku wad uwarunkowanych genetycznie (test potrójny – ?HCG, Estriol, AFP) |
| 21 – 26 t.c. |
1. Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe.
2. Badanie we wzierniku i zestawione. 3. Ocena czynności serca płodu. 4. Pomiar ciśnienia tętniczego krwi. 5. Pomiar masy ciała. 6. Ocena pH wydzieliny pochwowej. 7. Ocena ryzyka ciążowego. 8. Kształtowanie zdrowego stylu zdrowia. |
Badania obowiązkowe:
1. Badanie stężenia glukozy po doustnym podaniu 75g glukozy (w 24-28 t.c.). 2. Badanie ultrasonograficzne. 3. Badanie ogólne moczu. Badania zalecane: 1. U kobiet z ujemnym wynikiem w I trymestrze –badanie w kierunku toksoplazmozy . |
| 27 – 32 t.c. |
1. Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe.
2. Badanie we wzierniku i zestawione. 3. Ocena pH wydzieliny pochwowej . 4. Ocena czynności serca płodu. 5. Pomiar ciśnienia tętniczego we krwi. 6. Pomiar masy ciała. 7. Ocena ryzyka ciążowego. 8. Przygotowanie do porodu, połogu, karmienia piersią i rodzicielstwa. |
Badania obowiązkowe:
1. Morfologia krwi. 2. Badanie ogólne moczu. 3. Przeciwciała odpornościowe. 4. Badanie ultrasonograficzne. |
zaproponować podanie immunoglobuliny anty-D kobietom Rh ujemnym bez przeciwciał anty-D w 28-30 t.c.
| 33 – 37 t.c. |
1. Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe.
2. Badanie położnicze. 3. Ocena wymiarów miednicy. 4. Badanie we wzierniku i zestawione 5. Ocena pH wydzieliny pochwowej. 6. Ocena czynności serca płodu. 7. Pomiar ciśnienia tętniczego krwi. 8. Badanie piersi. 9. Pomiar masy ciała. |
Badania obowiązkowe:
1. Badanie ogólne moczu. 2. Morfologia krwi. Badania zalecane: 1. W grupie kobiet ze zwiększonym ryzykiem populacyjnym lub indywidualnym ryzykiem zakażenia: VDRL, HIV, HCV. 2. Posiew w kierunku paciorkowców ?-hemolizujących. |
| 38 – 39 t.c. |
1. Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe.
2. Badanie położnicze. 3. Ocena czynności serca płodu. 4. Pomiar ciśnienia tętniczego. 5. Pomiar masy ciała. |
Badania obowiązkowe:
1. Badanie ogólne moczu. |
| po 40 t.c. |
1. Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe.
2. Badanie położnicze. 3. Badanie we wzierniku i zestawione 4. Ocena czynności serca płodu. 5. Pomiar ciśnienia tętniczego krwi. 6. Pomiar masy ciała. |
Badania zalecane:
1. Badanie ultrasonograficzne z oceną masy płodu. 2. Badanie KTG. |
Komentarz – Kobiety wymagające dodatkowej opieki
Przewodnik zawiera rekomendacje w zakresie podstawowej opieki dla wszystkich kobiet ciężarnych, ale nie podaje informacji o dodatkowej opiece, której wymagają niektóre kobiety ze schorzeniami mogącymi wpływać na przebieg ciąży, porodu i zdrowia dziecka.
